มหาสุตโสมชาดก

มหาสุตโสมชาดก

ณ กรุงสาวัตถี ในสมัยพุทธกาล พระโพธิสัตว์ทรงบังเกิดเป็นพระเวทผู้ทรงภูมิปัญญา เป็นกษัตริย์แห่งเมืองกลิงคะ ทรงมีพระนามว่า มหาสุตโสมราชกุมาร พระองค์ทรงเป็นผู้ที่รอบรู้ในศิลปะวิทยาการทุกแขนง และทรงมีพระปรีชาสามารถยิ่งนัก

วันหนึ่ง มีกษัตริย์อีกพระองค์หนึ่งแห่งเมืองกาสี ซึ่งมีพระนามว่า กาสีราชา ทรงระแวงพระทัยในพระปรีชาสามารถของมหาสุตโสมราชกุมาร จึงทรงวางแผนที่จะทดสอบพระองค์

กาสีราชาทรงส่งทูตไปยังเมืองกลิงคะ เพื่อทูลเชิญมหาสุตโสมราชกุมารเสด็จมาที่เมืองกาสีด้วยเหตุผลบางประการ มหาสุตโสมราชกุมารทรงทราบถึงเจตนาอันไม่บริสุทธิ์ของกาสีราชา แต่ด้วยพระมหากรุณาธิคุณ และความไม่หวาดหวั่นต่ออันตรายใดๆ จึงทรงรับคำเชิญ

เมื่อเสด็จถึงเมืองกาสี กาสีราชาทรงจัดงานเลี้ยงใหญ่โต มหาสุตโสมราชกุมารทรงประทับนั่งอย่างสง่าผ่าเผยท่ามกลางผู้คนมากมาย

กาสีราชาตรัสถามด้วยน้ำเสียงเยาะเย้ย “ดูก่อน มหาสุตโสมราชกุมาร ท่านร่ำลือว่าเป็นผู้มีปัญญาเลิศ ท่านจะตอบคำถามของข้าได้หรือไม่?”

มหาสุตโสมราชกุมารทรงนิ่งสักครู่ ก่อนจะตอบอย่างมั่นคง “ขอเชิญพระองค์ถามเถิด ข้าพเจ้าจะพยายามตอบให้ดีที่สุด”

กาสีราชาทูลถามคำถามที่ซับซ้อนและยากจะหาคำตอบ ซึ่งเป็นที่รู้กันว่ามีเพียงผู้ที่ฉลาดที่สุดเท่านั้นที่จะตอบได้ คำถามนั้นคือ “อะไรคือสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกนี้?”

เหล่าขุนนางและผู้ที่อยู่ในงานต่างเงียบกริบ ไม่มีผู้ใดกล้าตอบ เพราะคำถามนั้นยากเกินกว่าจะคาดเดา

มหาสุตโสมราชกุมารทรงพิจารณาอยู่ครู่หนึ่ง พระพักตร์ของพระองค์ฉายแววแห่งความรู้แจ้ง ก่อนจะตรัสตอบด้วยเสียงอันหนักแน่น “สิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกนี้ คือ ‘ธรรมะ’ พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า ธรรมะคือสิ่งที่อยู่เหนือกฎเกณฑ์ทั้งปวง ธรรมะเท่านั้นที่จะนำพาให้สรรพสัตว์พ้นทุกข์ได้”

กาสีราชาทรงตะลึงงันกับคำตอบ พระองค์ทรงคาดไม่ถึงว่ามหาสุตโสมราชกุมารจะตอบได้ถึงปานนี้ พระองค์ทรงยอมรับในปัญญาของมหาสุตโสมราชกุมาร

แต่กาสีราชาไม่ยอมแพ้ พระองค์ทรงวางแผนอีกครั้ง พระองค์ทรงส่งทหารไปลอบจับตัวมหาสุตโสมราชกุมาร และนำไปขังไว้ในคุกใต้ดิน

เมื่อมหาสุตโสมราชกุมารทรงทราบว่าทรงถูกใส่ร้าย พระองค์ก็ไม่ทรงหวั่นไหว พระองค์ทรงใช้ปัญญาอันล้ำเลิศของพระองค์ในการหาทางหนีออกจากคุก

พระองค์ทรงสังเกตเห็นว่ามีช่องลมเล็กๆ อยู่บนเพดานคุก เมื่อพระองค์ทรงรวบรวมกำลังทั้งหมด พระองค์ก็ทรงใช้ความพยายามในการปีนขึ้นไป และสามารถหลุดพ้นจากคุกได้ในที่สุด

เมื่อมหาสุตโสมราชกุมารทรงหลุดพ้นจากคุก พระองค์ก็เสด็จกลับไปยังเมืองกลิงคะ

กาสีราชาเมื่อทรงทราบว่ามหาสุตโสมราชกุมารหลุดพ้นจากคุกไปได้ ก็ทรงรู้สึกละอายพระทัยในพฤติกรรมของพระองค์เอง พระองค์ทรงตระหนักได้ว่า การใช้เล่ห์เหลี่ยมและอุบายย่อมไม่สามารถเอาชนะปัญญาและความดีงามได้

พระพุทธองค์เมื่อทรงเล่าถึงชาดกนี้ ทรงตรัสว่า ในอดีตชาติ พระองค์ทรงเป็นมหาสุตโสมราชกุมาร ผู้ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี และความอดทนต่อความอยุติธรรม การใช้ปัญญาในการแก้ไขปัญหา และการไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค คือคุณธรรมที่สำคัญยิ่ง